Porto in kaart

Op de laatste dag van onze reis door Porto zijn wij nog een laatste keer door het centrum van de stad gelopen om nog wat extra foto’s te maken. Tegelijkertijd is Paul aan de slag gegaan om de plekken die eerder in onze blog voorbij zijn gekomen in kaart te brengen. Het fotoalbum en de kaart zijn hieronder te vinden. 

Porto in kaart

Porto foto’s #2

 

Geloven in Porto

IMG_3655Het katholicisme is diep geworteld binnen de Portugese cultuur. Al eeuwenlang zijn Portugese vorsten katholiek, evenals het merendeel van de bevolking. Verschillende heersers zijn heilig verklaard. Dat laat zijn sporen na, ook in Porto. Op elke straathoek vindt men een kerk, al zijn sommige duidelijk niet meer in gebruik.

De Sint Fransiscuskerk is een van de kerken met een geheel eigen karakter in Porto. Groot, oud en gebouwd van inmiddels grijs geworden zandsteen kijkt deze kerk over de Douro uit. Het interieur stamt voor het grootste deel uit de achttiende eeuw en opvallend genoeg bestaat het bijna volledig uit houtsnijwerken. Pilaren met druivenbladeren en kinderhoofden sieren de hele kerk, waar het helaas verboden was om foto’s te maken.

IMG_3664In de catacomben van de kerk liggen nog altijd honderden mensen begraven, zoals het de traditionele Portugese cultuur betrof. In de negentiende eeuw, de tijd waaruit alle graven stammen, bestonden kerkhoven in de buitenlucht nog niet in Portugal. Alle inwoners van Porto waren dus gedwongen ín de kerk begraven te worden. De rijke burgers kregen een eigen graf, het gepeupel kreeg een soort massagraf, gelijkende de catacomben onder Parijs. Stapels (gebroken) botten en schedels liggen onder de kerk.

Ook heeft Porto een eigen kathedraal, de Sé (links). Een van de lelijkste kathedralen die we ooit hebben gezien, overigens. Aan de buitenkant tenminste. Een grote, grijze stenen massa, met slechts enkele versieringen en een ruw uitgehakt exterieur. Er is niets over van de verfijnde, overdadig artistieke manier van kerken bouwen, waar de Katholieke Kerk normaal bekend om staat.

Overigens kampt Portugal, net als Nederland, met ontkerkelijking. De ouderen zijn streng gelovig, maar jongeren zijn meestal slechts gelovig omdat dat op papier staat.

Porto door de tijd

Porto is een stad van afwisseling. Goed onderhouden, grote landhuizen worden afgewisseld met bouwvallige leegstaande woningen en winkels. Winkelstraten liggen naast kleine, donkere straatjes waar goedkope koffiehuisjes en vervallen gebouwen naast elkaar liggen.

Vandaag hebben wij, gewapend met camera en statief, de binnenstad van Porto bekeken. We hebben geprobeerd de tegenstellingen in beeld te brengen. We hebben een wandeling gemaakt vanaf het Kristalpaleis tot aan het gloednieuwe Casa da Musica, een betonnen kolos midden in het centrum, waar concerten worden gehouden. Volgens de (niet bevestigde) verhalen is er een complete oude woonwijk platgegooid om het Casa te bouwen.

We kwamen een kermis tegen, op het plein tegenover het Casa. Uitgestorven, leeg, slechts een enkeling die tussen de stille attracties zwierf. Wellicht dat de avond wat meer leven brengt. Mocht dat niet zo zijn, is dit het typische voorbeeld van een spookkermis.

Er is een opvallende verandering geweest in Porto. Van de een op de andere dag zijn er overal zwervers en bedelaars tevoorschijn gekomen. Tot vandaag zijn we die nauwelijks tegengekomen. Zo weinig zelfs, dat we de gidsen van The Worst Tours erop aanspraken. Zij zeiden dat de meeste zwervers overdag niet te zien waren en pas ’s avonds in het openbaar verschenen.

Vandaag bewees op een opvallende manier het tegendeel: bedelaars voor elke kerk en supermarkt, en iedereen die zijn hulp aanbiedt bij de metro of bus vraagt een euro, ‘voor benzine’ of ‘voor het treinkaartje terug’. Ook in de winkelstraten zit er op elke twintig meter wel iemand met een bordje voor zich, waarop staat dat hij werk- al dan niet dakloos is.

Ondertussen heeft Philip ook gewerkt aan het maken van een tijdlijn, om een korte geschiedenis te geven van (met name) de economische toestand van het land.

Tiki-Toki: Geschiedenis van Portugal

‘Porto wordt geen spookstad’

Op de dag dat het Portugese elftal tegen dat van Duitsland speelt, spreken wij met Ryan en Gabriella Opaz. Het echtpaar komt oorspronkelijk uit Minnesota, maar heeft zich enkele jaren geleden op het Iberisch schiereiland gevestigd. Na enkele jaren in Barcelona gewoond te hebben, wonen zij sinds anderhalf jaar in Porto. 

Zij runnen samen met hun Portugese werknemers Francisco en Sara een site die gaat over wijn en alle bijkomende zaken. Ze houden ook conferenties over hun favoriete onderwerp. 

Ryan en Gabriella zeggen dat Porto het tegenovergestelde van een spookstad wordt. Opvallend, aangezien de Portugezen die we gesproken hebben, het daar overduidelijk niet mee eens zijn.

Het Portugese landschap

Sara Cristina (23) is vorig jaar afgestudeerd op de universiteit van Porto. Na drie jaar lang de studie Landschapsarchitectuur te hebben gevolgd, heeft ze na een jaar nog steeds geen werk gevonden in de omgeving. Landschapsarchitecten zijn niet nodig hier, mensen ontwerpen en maken hun tuinen liever zelf.

We spreken Sara in de sprookjesachtig klinkende Tuinen van het Kristalpaleis, ofwel het Palacio Crystal. Hier vertelt ze ons wat er met de stad gebeurt, hoe dat komt en wat er van over is.

“We export goods and people”

IMG_3541Onze verwachtingen lagen al hoog, maar zoveel informatie als we van onze gidsen van The Worst Tours kregen konden we ons niet voorstellen. Op elke vraag die we stelden hadden zij een antwoord klaar. Onze gidsen, Pedro en Gui, en hun vriend Joel begeleidden ons langs verschillende opmerkelijke plaatsen in de stad; ook al werd de toer voor ons flink ingekort, omdat we vaak onze camera erbij moesten pakken.

Aan leegstaande panden was geen tekort. Rond de jaren 70 en 80 was het in Portugal een ‘veel beter’ idee om nieuwe huizen te bouwen in plaats van de oude te renoveren. Nieuwe huizen werden gebouwd, maar niemand zag er de ernst van in. Jaren later blijkt dat er niet genoeg mensen zijn die het kunnen kopen, dus is er een enorme leegstand.

De verkoop van goederen blijkt de voornaamste vorm van werkgelegenheid te zijn in Porto, terwijl boeren worden uitgebuit. Zij, samen met Portugezen die zonder werk zitten, moeten noodgedwongen werken als freelancers. Zij hebben geen cao’s, maar werken met een ‘green receipt’. Daarbij is er geen sprake van een minimumloon of andere landelijke normen; álles wordt bepaald tussen de werkgever en werknemer. Zij kunnen geen werk vinden, en volgens Gui krijgen minder dan de helft van de werklozen steun van de overheid.

IMG_3532Er is wel een minimumloon in Portugal, maar dit ligt op 450 euro per maand. Gepensioneerden ontvangen 200 euro per maand, en hebben tijdens hun pensioen weinig te doen. Voor onze ontmoeting met de gidsen op het Marquês-plein kwamen we langs een groep gepensioneerden, die op drie tafels langs een boom een kaartspel aan het spelen waren op een stuk karton.

Omdat mensen hier niet rond kunnen komen, trekken zij liever naar het buitenland of andere delen van het land om hun geluk daar te zoeken. Ondertussen
moedigt de overheid de export van goederen aan. “We export goods and people”, voegt Pedro daaraan toe. Ook heeft de premier van het land meerdere malen op televisie gezegd dat “arbeid een internationale markt is. Als je hier geen werk kunt vinden, dan ga je maar weg.”